Η ιστορία της κωμόπολης έχει την ίδια διάρκεια που έχει και ο Ελληνισμός στην Κύπρο.

Αναζητώντας τις αρχές της ύπαρξής της, φτάνει κανείς στους πρώτους Έλληνες που έφτασαν στην Κύπρο, περισσότερο από 3.000 χρόνια πριν και εγκαθίδρυσαν τα πρώτα ελληνικά βασίλεια στο νησί.

Ανάμεσα στα αρχαία εκείνα βασίλεια ήταν ως γνωστό και το Βασίλειο των Γόλγων.

Ο Θεόκριτος, ήδη από τον 3ο αιώνα π.Χ. αναφέρεται στους Γόλγους λέγοντας πως είναι πόλη της Κύπρου που πήρε το όνομα της από το Γόλγο, γιο του Άδωνη και της Αφροδίτης. Οι Γόλγοι έγιναν πανελλήνια γνωστοί από τη λατρεία της Αφροδίτης που τιμόταν εκεί πριν ακόμα εισαχθεί η λατρεία της στην Πάφο.

Η σημερινή Αθηένου, λίγο νοτιότερα από τους αρχαίους Γόλγους, φαίνεται να έχει το όνομα αυτό από τους πρώτους χρόνους της Φραγκοκρατίας, χωρίς ωστόσο να ‘ναι ξεκάθαρο από πού προήλθε αυτό.

Πολλοί υποστηρίζουν πως το όνομα Αθηένου προήλθε από την λέξη «άττα» ή «άθθα» που σημαίνει μεγάλη πέτρα και πως δήλωνε έτσι το πετρώδες έδαφος στην περιοχή του χωριού.

Άλλοι υποστηρίζουν πως το όνομα δόθηκε στο χωριό από μερικούς κατοίκους των Αθηνών που ήλθαν και κατοίκησαν στην περιοχή, για να θυμούνται την πόλη της καταγωγής τους.

Άλλοι ανάγουν το όνομα σε κάποιο Λουζινιανό που ονομαζόταν Ετιέν ο οποίος είχε τσιφλίκι στην περιοχή κι έλεγαν «πάμε στου Ετιένου». Σιγά – σιγά αυτό έγινε «στην Αθηένου».

Είναι γεγονός πως ο Λεόντιος Μαχαιράς ήδη από τον 13ο αιώνα αναφέρεται στην Αθηένου με το γνωστό σ’ εμάς όνομά του. Γράφοντας για τους αγίους της Κύπρου, ο Λεόντιος Μαχαιράς αναφέρει: « ………… ο Άγιος Φώτιος πλησίον της Αθηένου….».

Η Αθηένου, χάρη στην εργατικότητα των κατοίκων της και την εφευρετικότητά τους στους τομείς της γεωργίας και της κτηνοτροφίας έγινε πολύ γρήγορα κέντρο ολόκληρης της περιοχής, η οποία φημιζόταν για την ευημερία και προοδευτικότητά της. Ο Luigi Palma di Cesnola, έγραφε το 1870: «Η Αθηένου είναι αρκετά μεγάλο χωριό και έχει αξιώσεις να ονομάζεται πόλη. Τα περισσότερα σπίτια της είναι κτισμένα από πέτρα κι επειδή είναι βαμμένα λευκά απ’ έξω, έχουν εμφάνιση καθαριότητας που δε διαψεύδεται όταν μπαίνει κανείς μέσα στο χωριό. Αυτό φανερώνει τον σχετικό πλούτο των ιδιοκτητών».

Από τις αρχές του 20ου αιώνα η Αθηένου αναπτύχθηκε σημαντικά και θα μπορούσε να λεχθεί πως αποτελούσε ουσιαστικά μία από τις δύο αγροτικές πρωτεύουσες της Μεσαορίας.

Ο αγροτικός συνδικαλισμός έχει τις ρίζες του στην κοινότητα, ενώ ο δυναμισμός της τοπικής οικονομίας στηριζόταν στην ραγδαία ανάπτυξη διαφόρων παραγωγικών τομέων, όπως της γεωργίας, της κτηνοτροφίας, της χειροτεχνίας και του εμπορίου.

Και σήμερα ακόμα, περιτριγυρισμένη από τα Τουρκικά στρατεύματα κατοχής, με το 65% περίπου της γης της (65.000 στρέμματα) να’ ναι κατεχόμενο, η Αθηένου δεν έπαυσε να παίζει σπουδαίο ρόλο στα οικονομικά και πολιτιστικά πράγματα της Κύπρου.

Μη έχοντας τώρα ιδιόκτητη γη, οι Αθηενίτες ενοικιάζουν χωράφια σ’ ολόκληρη την Κύπρο, ξαπλώνοντας έτσι τη φήμη τους ως ειδικών στη γεωργία σ’ όλη την πατρίδα μας και παράγουν το 10% περίπου της παγκύπριας παραγωγής σιτηρών.

Η κτηνοτροφία αναπτύχθηκε θεαματικά μετά την εισβολή και σήμερα στην Αθηένου συγκεντρώνεται στο 45% της παγκύπριας κτηνοτροφίας.

Οι πολλοί φούρνοι με τα ξακουστά Αθηενίτικα ψωμιά τροφοδοτούν ολόκληρη την Κύπρο ακόμα και το εξωτερικό. Το ίδιο συμβαίνει και με τα πολλά τυροκομεία της.

Επίσης, στον πολιτιστικό τομέα η Αθηένου είχε πρωτοστατήσει. Το πρώτο κοινοτικό σχολείο κτίστηκε το 1865, ενώ το 1873 κτίστηκαν τα σχολεία μπροστά από την εκκλησία της Παναγίας, ως δωρεά του Μιχαήλ Γεωργίου, Αθηενίτη που έζησε για πολλά χρόνια στην Αφρική, κτίστηκε νέο Δημοτικό Σχολείο, το οποίο σήμερα στεγάζει το Γυμνάσιο Αθηένου.

Αμέσως μετά την ανεξαρτησία της Κύπρου κτίστηκε το σημερινό κτίριο των Δημοτικών Σχολείων που επεκτείνεται συνεχώς για να μπορέσει να ανταποκριθεί στις αυξανόμενες ανάγκες.

Η ευσέβεια και η προσήλωση των κατοίκων προς τη θρησκεία μαρτυριέται από τις πέντε εκκλησίες της κοινότητας.

Η πρώτη εκκλησία της Παναγίας κτίστηκε το 1711 και φαίνεται ότι κτίστηκε στον τόπο άλλης αρχαιότερης αφού σώζονται εικόνες αρχαιότερες της εκκλησίας.

Οι εκκλησίες του Αγίου Γεωργίου και του Αγίου Φωκά κτίστηκαν την ίδια εποχή, στη δεκαετία 1870 – 1880, ενώ η νεότερη εκκλησία της Παναγίας  Χρυσελεούσας θεμελιώθηκε το 1947 και λειτούργησε το 1959.

Ο Δήμος Αθηένου σήμερα έχει πληθυσμό περίπου 4.500 κατοίκους.

ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΔΗΜΑΡΧΕΙΟΥ

Από το 1926 η Αθηένου, λειτουργούσε ως  Δήμος με Δήμαρχο τον κ. Γιαννάκη Λύτρα.

Το 1932 μετά τα Οκτωβριανά γεγονότα, ο Άγγλος Έπαρχος διόρισε στην πλατεία Αγ. Φωκά ως Δήμαρχο, τον κ. Σωτήρη Σταύρου Μεστάνα.

Το 1934 οι Άγγλοι έκλεισαν το Δημαρχείο της Αθηένου. Το 1948 με την ίδρυση του Γεωργικού Συλλόγου «ΡΕΑ» και κατόπιν αιτήσεως των μελών του στον Άγγλο Κυβερνήτη, κατάφεραν να επαναλειτουργήσει το Δημαρχείο Αθηένου. Δήμαρχος διορίσθηκε ο κ. Παναγιώτης Κουμενής με αντιδήμαρχο τον κ. Ανδρέα Χατζηθεοχάρους και έξι Δημοτικούς Συμβούλους.

Το 1960 με την ανακήρυξη της Κυπριακής Δημοκρατίας ο Δήμαρχος Αθηένου κ. Παναγιώτης Κουμενής διορίστηκε από τον αείμνηστο Αρχιεπίσκοπο Μακάριο ως μέλος της Κοινοτικής Βουλής. Έτσι τη θέση του Δημάρχου Αθηένου πήρε ο τότε αντιδήμαρχος κ. Ανδρέας Χατζηθεοχάρους (εκλογές θα γίνονταν μετά από 2 χρόνια).

Το 1963 με την Τουρκική ανταρσία, έφυγαν από την Κοινοτική Βουλή οι Τούρκοι, δεν ψηφίστηκε ο περί Δήμων Νόμος και διακόπηκε η λειτουργία όλων των Δημαρχείων. Στα μέσα περίπου του 1963 έγιναν εκλογές και τα Δημαρχεία αντικαταστήθηκαν με τα Συμβούλια Βελτιώσεως.

Σε ένα χρόνο περίπου (1964), θεσπίστηκε από τη Βουλή νομοθεσία και δόθηκε εξουσία στον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας να διορίζει τα Δημοτικά Συμβούλια. Επαναδιορίστηκε στη θέση του Δημάρχου Αθηένου ο κ. Ανδρέας Χατζηθεοχάρους με αντιδήμαρχο τον κ. Μιχάλη Ιωσηφίδη.

Το 1986 διενεργήθηκαν, σύμφωνα με τον περί Δήμων Νόμο εκλογές, στις οποίες εξελέγει Δήμαρχος ο κ. Κώστας Σάκκαλος με αντιδήμαρχο τον κ. Ιωνά Παπαπέτρου με πενταετή θητεία. Το Δεκέμβρη του 1991 σε νέα εκλογική αναμέτρηση εξελέγει Δήμαρχος ο κ. Παναγιώτης Κουμή με αντιδήμαρχο τον κ. Γεώργιο Σέργη μέχρι τον Δεκέμβριο του 1996.

Το 1996 επανεξελέγει Δήμαρχος ο κ. Παναγιώτης Κουμή με αντιδήμαρχο τον κ. Αχιλλέα Αχιλλέως.

Στις εκλογές του 2001 εξελέγει Δήμαρχος ο κ. Γαβριήλ Καζάζης  με αντιδήμαρχο τον κ. Μιχάλη Παπούτσα.

Στις εκλογές του 2006 εξελέγει Δήμαρχος ο κ. Σπύρος Παπουής  με αντιδήμαρχο τον κ. Κυριάκο Παμπόρη για τη θητεία 2007-2011.