Στο παραδοσιακό κέντρο και πυρήνα της Αθηένου διατηρούνται αυθεντικά τα χαρακτηριστικά της μεσαορίτικης αρχιτεκτονικής κληρονομιάς.

Η πολιτική διατήρησης και αναβίωσης στο παραδοσιακό κέντρο αλλά και ευρύτερα στη δημοτική περιοχή είναι και ήταν βασική επιδίωξη του Δήμου Αθηένου παρόλες τις επεμβάσεις, τις νεότερες προσθήκες και τη φθορά που φέρει το πέρασμα του χρόνου.

Ένας μεγάλος αριθμός οικοδομών χαρακτηρίζονται από αρχιτεκτονική, πολεοδομική, ιστορική και κοινωνική αξία, οι οποίες και αναβαθμίζονται σταδιακά μέσα από μια ολοκληρωμένη και συντονισμένη προσπάθεια διατήρησης και ορθής αρχιτεκτονικής ένταξης των νεώτερων κτισμάτων.

Ο Δήμος Αθηένου κατά την περίοδο 2001-2005 έχει προχωρήσει σε αγορά αξιόλογων και σοβαρής αρχιτεκτονικής αξίας αλλά και σημαντικής ιστορικής αναφοράς κτίσματα με σκοπό τη συντήρηση και τη μετατροπή τους σε διατηρητέα κτίσματα, κτίσματα αναφοράς για την κυπριακή παραδοσιακή αρχιτεκτονική κληρονομιά.

Αλευρόμυλος Ανδρέα Χ’’ Θεοχάρους - «Μύλος του Κάγιαφου»
Γνωστός στην γύρω περιοχή ως ο «Μύλος του Κάγιαφου».

Πρόκειται δια αξιόλογο κτίσμα το οποίο θα συντηρηθεί ως παραδοσιακός αλευρόμυλος με μουσειακό χαρακτήρα και οι προσπάθειες θα συγκεντρωθούν στην αναβίωση της παραδοσιακής διαδικασίας της παραγωγής του αλευριού.

Οικοδομή Γιωρκή Παναή
Η οικοδομή έχει αρχοντικό χαρακτήρα και βρίσκεται μέσα στον παραδοσιακό πυρήνα, η οποία συνδυάζει επιτυχώς χαρακτηριστικά της αστικής και της αγροτικής ζωής του τόπου.

Σημαντικά χαρακτηριστικά του κτίσματος, πέτρινες πελεκητές κορνίζες, εσωτερική καμάρα, στρογγυλή σκάλα, πλιθάρι, πέτρινη τοιχοποιία κ.ά.

Μελετάται η μετατροπή της σε παραδοσιακό καφενείο και σε Μουσείο Λαϊκής Τέχνης στα οποία ταυτόχρονα θα αναβιώνει ο τρόπος ζωής και γενικά οι συνήθειες της τότε εποχής.

Πατρικό σπίτι Πάτερ Καλλίνικου Σταυροβουνιώτη
Η αγορά του κτίσματος έγινε από το Ίδρυμα Καλλίνικου και πρόκειται δια το πατρικό σπίτι του αγιογράφου και σημαντικού ευεργέτη της Αθηένου Πάτερ Καλλίνικου Σταυροβουνιώτη.

Πρόκειται για σύμπλεγμα οικοδομών, τμήμα του οποίου χρησιμοποιείτο ως κατοικία και το άλλο ως τυροκομείο – χαρακτηριστική χρήση δια την Αθηένου.

Το κτίσμα θα διατηρηθεί με τον αυθεντικό του χαρακτήρα και θα συνδυάζει διάφορες λειτουργίες όπως παραδοσιακή οικία, εργαστήρι βυζαντινής τέχνης και ως παραδοσιακό τυροκομείο.